Van underdog naar internationale speler

Interview met Luuk Vroombout, oprichter en voormalig President van de Alphatron Marine Group.

35 jaar Alphatron Marine door de ogen van oprichter Luuk

Wie vandaag naar Alphatron Marine kijkt, ziet een internationale organisatie met vestigingen, partners en projecten over de hele wereld. Wie teruggaat naar het begin, ziet echter iets heel anders: een kleine organisatie die haar plek moest veroveren in een markt die werd gedomineerd door gevestigde namen.

Voor oprichter Luuk voelt die periode nog altijd dichtbij. Niet omdat hij terugverlangt naar vroeger, maar omdat veel van de lessen uit die beginjaren nog steeds relevant zijn. “Misschien zijn we niet meer de underdog van toen, maar die mentaliteit moeten we nooit verliezen.”

De praktijk als leerschool

Voordat er sprake was van ondernemerschap, groeiplannen of internationale ambities, werkte Luuk als servicemonteur. Met een tas vol gereedschap reisde hij de wereld over om systemen te installeren, storingen op te lossen en klanten te ondersteunen. “Dat was mijn opleiding. Niet vanuit een lesboek, maar in de praktijk.”

En juist die praktijkervaring heeft hem gevormd. Als servicemonteur leer je volgens hem veel meer dan techniek alleen. “Je leert zelfstandig denken. Als er ergens een probleem is, staat er niemand naast je om te vertellen wat je moet doen. Je moet zelf oplossingen vinden.”

Dat gebeurde soms onder bijzondere omstandigheden. Van storingen in afgelegen havens tot improviseren met beperkte middelen om een schip weer operationeel te krijgen; zo maakte hij ooit in Nigeria tijdelijke riempjes van nylonkousen zodat de radar weer kon draaien en de klant in ieder geval weer even verder kon.

“Je leert vooral één ding: niet denken in problemen, maar in oplossingen.” Die instelling zou later een belangrijk onderdeel worden van de cultuur van Alphatron Marine.

Klanten bleven bellen

In de jaren daarna maakte Luuk de overstap naar een commerciële functie, omdat er binnen de verkoop te weinig technische kennis was bij het bedrijf waar hij werkte. Tot zijn verrassing bleken veel klanten echter niet zozeer geïnteresseerd in de organisatie waarvoor hij werkte, maar in de relatie die zij met hem hadden opgebouwd.

“Ik mocht eigenlijk niet eens de grote koopvaardijklanten bedienen, ik moest de simpelere zaken oppakken. Maar die klanten bleven mij gewoon bellen.”

Dat had volgens hem een eenvoudige reden. “Ze kenden mij als degene die aan boord kwam wanneer er iets opgelost moest worden. Niet als verkoper, maar als iemand die begreep wat hun uitdagingen waren.”

Tegelijkertijd zag hij hoe de organisatie waar hij werkte veranderde. Een overname bracht nieuwe structuren, procedures en managementlagen met zich mee. Waar voorheen relaties centraal stonden, ontstond steeds meer afstand tussen organisatie en klant.

“Dat voelde voor mij niet goed. Uiteindelijk draait het altijd om mensen.”

De stap naar ondernemerschap

Het idee om voor zichzelf te beginnen ontstond geleidelijk. Niet vanuit een groot masterplan, maar vanuit de overtuiging dat het anders kon. “Ik zag kansen. Klanten gaven dat ook aan. Ze wilden samenwerken met mensen die hun business begrepen.” Toch bleef de beslissing spannend. “Je laat zekerheid achter je. Je weet niet precies wat er gaat gebeuren. Maar soms moet je gewoon een keuze maken.”

Hij ging uiteindelijk naar de avondschool om Bedrijfseconomie te studeren. Daar kwam hij naast een, net als hij zelf, “klein mannetje met rood haar” te zitten. Dat bleek Dick Slingerland, oprichter van Alphatron. Na een paar maanden van goede gesprekken nodigde Dick Luuk uit om eens langs te komen bij zijn bedrijf.

“Ik stapte daar bij Alphatron binnen, ik werd gelijk vriendelijk ontvangen en mensen waren enthousiast. Dat was iets dat ik al zo lang had gemist.” Maar omdat hij door een concurrentiebeding twee jaar lang niet in de scheepvaart zou mogen werken, was de twijfel groot, want de ‘bootjes’ waren zijn leven.

In september 1989 zette hij toch definitief de stap om de samenwerking aan te gaan, op advies van zijn vrouw Leny, omdat ze een goed gevoel had bij Dick. Achteraf gezien noemt hij het één van de belangrijkste beslissingen uit zijn leven.

Omdat zijn oude werkgever geen portofoons en camera’s verkocht, pakte Luuk heel slim zijn kans om deze business op te pakken, zodat hij uiteindelijk toch in zijn geliefde maritieme wereld kon blijven werken. Dit was het begin van Alphatron Marine.

De underdog tussen de grote spelers

De maritieme markt van eind jaren tachtig en begin jaren negentig werd gedomineerd door grote, gevestigde organisaties. “Wij waren echt de underdog.” Dat betekende dat Alphatron Marine vanaf dag één moest vechten voor iedere opdracht.

“Je kunt dan twee dingen doen. Je kunt klagen dat anderen groter zijn, of je kunt laten zien waarom klanten voor jou moeten kiezen.”

Luuk koos voor het laatste, en ondanks dat concurrenten probeerden Alphatron Marine uit de markt te werken, bleven de klanten komen. “We probeerden nooit de grootste te zijn. We probeerden de beste te zijn.”

Dat betekende dichtbij klanten blijven, snel reageren en verantwoordelijkheid nemen wanneer er iets misging. “Als een klant een probleem had, dan gingen we erheen. Zo simpel was het.”

Volgens hem werd juist daar het verschil gemaakt. “Veel bedrijven waren ervan overtuigd dat klanten vanzelf bleven. Wij gingen ervan uit dat vertrouwen iedere dag opnieuw verdiend moest worden.”

Kwaliteit is geen discussie

Eén van de principes waar Luuk nooit van af wilde wijken, was kwaliteit. “Als iets niet goed was, dan ging het eruit, ook als dit betekende dat wij voor de kosten op moesten draaien.” Dat gold voor producten, installaties en projecten, maar ook voor details die anderen misschien niet eens zouden opmerken.

“Ik liep door de werkplaats en zag soms een onderdeel dat technisch prima werkte, maar er niet netjes uitzag. Dan zei ik: eruit halen en opnieuw doen.”

Niet omdat het moest, maar omdat kwaliteit volgens hem een mentaliteit is. “De klant moet voelen dat je trots bent op wat je levert. Er zijn momenten geweest waarop we bewust kozen voor de dure oplossing, omdat dat op de lange termijn de juiste keuze was.”

Volgens Luuk betaalt die aanpak zich uiteindelijk altijd terug. “Een klant vergeet misschien welke apparatuur je aan boord geplaatst hebt, maar hij vergeet nooit hoe je hem hebt geholpen wanneer er iets misging.”

The Human Touch in Technology

Door de jaren heen groeide een gedachte uit tot één van de bekendste kernwaarden van Alphatron Marine: The Human Touch in Technology.

Voor Luuk was dat nooit een marketingterm. “Het was een overtuiging.”

Volgens hem wordt technologie vaak gezien als doel op zich, terwijl klanten vooral behoefte hebben aan oplossingen. “Een kapitein koopt geen radar omdat hij een radar wil. Hij wil veilig varen. Een reder koopt geen systeem omdat het technisch interessant is. Hij wil zijn operatie verbeteren.” Daarom heeft hij altijd geprobeerd techniek te verbinden met menselijkheid.

“Een technicus is van nature vaak gericht op techniek. Dat is logisch. Maar uiteindelijk werk je altijd voor mensen.”

Dat zie je volgens hem terug in de kleine dingen. “Als mensen voor je deur op de kade staan te wachten op hun schip, in de regen, haal je ze naar binnen. Geef je ze een kop koffie. Gastvrijheid kost niets, maar betekent veel.”

Respect voor technici

Ondanks zijn rol als ondernemer is Luuk zichzelf altijd blijven zien als één van de technici. “Dat zijn nog steeds mijn mensen. Waar ik nog het meest trots op ben, is dat een techneut met steun van techneuten het meest succesvolle bedrijf in de industrie kan bouwen. Daar hoef je niet academisch onderlegd voor te zijn.”

Hij spreekt met veel respect over servicemonteurs, engineers en installateurs. Volgens Luuk wordt de waarde van technische mensen nog vaak onderschat. “Zij gaan de hele wereld over en lossen problemen op waar niemand anders een antwoord op heeft. Veel van het succes van Alphatron Marine is gebouwd op hun inzet.”

Hij ziet nog altijd dezelfde eigenschappen terug die hem vroeger ook hielpen. “Nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen en de wil om oplossingen te vinden.”

Nooit afhankelijk van één route

Een andere belangrijke les uit de eerste jaren was dat onafhankelijkheid essentieel is.

“Je moet nooit volledig afhankelijk zijn van één leverancier, één product of één markt. Wij wilden altijd vooruitdenken. Wat gebeurt er als de markt verandert? Wat gebeurt er als technologie verandert?”

Volgens Luuk moet een organisatie continu blijven kijken naar de volgende stap.

“Je moet nooit denken dat je er bent.” Dat is volgens hem één van de grootste gevaren voor succesvolle bedrijven. “Op het moment dat je denkt dat succes vanzelfsprekend is, begin je achter te lopen.”

Groeien zonder je karakter te verliezen

Er was veel vraag naar de innovatieve producten van Alphatron Marine, maar het was niet altijd makkelijk om aan de onderdelen te komen voor hun eigen AlphaLine. Daarom trokken Luuk en Dick de stoute schoenen aan en vlogen op de bonnefooi naar Japan, het land waar JRC gevestigd was. Zij waren immers een van de grootste producenten op de markt van maritieme elektronica. Daar in Japan werd toen het zaadje geplant voor de latere overname van Alphatron Marine door JRC, waardoor de technologische innovaties van beide bedrijven naar een hoger plan werden getild.

In de afgelopen 35 jaar groeide Alphatron Marine zo uit van een relatief kleine speler tot een succesvolle internationale organisatie. Toch was groei volgens Luuk nooit een doel op zich. “Groei is mooi, maar alleen als je je karakter behoudt. Ondernemerschap, betrokkenheid en klantgerichtheid zijn altijd gebleven.”

“De wereld verandert. Technologie verandert. Klanten veranderen. Maar de onderliggende waarden moeten herkenbaar blijven. Dat is uiteindelijk wat een bedrijf zijn identiteit geeft; vertrouwen blijft de basis.”

Op tijd loslaten

Een gebeurtenis die zijn kijk op ondernemen en leiderschap verder heeft beïnvloed, was het overlijden van medeoprichter Dick. “Dat heeft me wel aan het denken gezet.”

Zoals veel ondernemers was Luuk jarenlang vooral bezig met de volgende uitdaging, de volgende kans en de volgende stap. “Je denkt vaak dat er altijd nog tijd is.”

Het verlies van zijn compagnon liet zien dat die vanzelfsprekendheid niet bestaat. “Het bevestigde voor mij dat je op tijd moet nadenken over de toekomst van een bedrijf, maar ook over je eigen toekomst.”

Daarom besloot hij bewust een stap terug te zetten. “Ik wilde niet doorgaan tot mijn vijfenzeventigste, zoals je soms ziet. Er is meer in het leven dan werk alleen.”

Dat betekent niet dat hij stilzit. Integendeel. Vrijwilligerswerk, maatschappelijke betrokkenheid en nieuwe projecten vullen tegenwoordig een belangrijk deel van zijn tijd.

“Ik geniet enorm van deze fase van mijn leven. Het verschil is dat ik nu zelf bepaal waar ik mijn energie in steek.”

Trots op de mensen

Als hij terugkijkt op 35 jaar Alphatron Marine, ziet hij een organisatie die veel groter is geworden dan hij ooit had kunnen voorspellen. Maar uiteindelijk komt hij steeds terug bij dezelfde conclusie.

“Blijf nieuwsgierig. Blijf dicht bij je klanten. En blijf iedere dag bewijzen wat je waard bent. Dat heeft ons gebracht waar we vandaag staan.”

Wanneer hem wordt gevraagd waar hij het meest trots op is, noemt Luuk geen omzetcijfers, overnames of grote projecten. Zijn antwoord komt zonder aarzeling: “De mensen. De collega’s die het bedrijf hebben opgebouwd. De klanten die hun vertrouwen hebben gegeven. De partners die jarenlang hebben meegewerkt aan het succes. Veel van die relaties bestaan al tientallen jaren. Dat vind ik misschien wel het mooiste wat er is.”